Tiến độ sản xuất tính đến ngày 13/3/2026, toàn tỉnh gieo cấy được trên 80,4 nghìn ha lúa, đạt 100,2% kế hoạch; rau các loại 12,0 nghìn ha, đạt 96% kế hoạch; ngô trên 19,4 nghìn ha, đạt 86% kế hoạch. Từ đầu vụ đến nay thời tiết khá thuận lợi, chu kỳ sinh trưởng của một số cây trồng sớm hơn TBNN khoảng 7-10 ngày. Hiện tại có khoảng 4 nghìn ha lúa đã phân hóa đòng, gần 10 nghìn ha lúa đang đứng cái; đa số các diện tích chè đã và đang cho thu hái lứa chè xuân; hầu hết các giống bưởi đã tàn hoa, đậu quả. Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Khu vực Bắc Bộ trong thời gian tới có nền nhiệt độ trung bình cao hơn từ 0,5-1,50C so với TBNN. Như vậy, có thể vụ Đông - Xuân 2025 - 2026 là vụ “đông xuân ấm”. Tuy nhiên, qua kết quả điều tra SVGH trên đồng ruộng cho thấy, một số đối tượng sâu bệnh đã xuất hiện sớm hơn, mạnh hơn, có nguy cơ gây thiệt hại cho sản xuất nếu không được xử lý, phòng trừ kịp thời.
Để sản xuất vụ Đông Xuân 2025 - 2026 đạt kết quả tốt, đảm bảo đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội và kế hoạch tăng trưởng của tỉnh, của ngành, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các xã, phường quan tâm, chỉ đạo, thực hiện một số nội dung sau:
1. Về công tác triển khai thực hiện:
- Chỉ đạo Phòng Kinh tế/Phòng kinh tế, Hạ tầng và đô thị; Trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cùng với các Hợp tác xã DVNN; Các ông, bà Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Khuyến nông cơ sở thường xuyên bám nắm đồng ruộng, đôn đốc nhân dân chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
- Ban chỉ đạo sản xuất nông nghiệp của xã, đơn vị chuyên môn thuộc ủy ban, HTX trên địa bàn phối hợp chặt chẽ với chi cục Trồng trọt và BVTV, Trạm Kiểm dịch thực vật nội địa theo khu vực và đồng chí nguyên là Trạm trưởng Trạm trồng trọt và BVTV khu vực [Thực hiện quyết định số 410/QĐ-UBND ngày 10/02/2026, hiện nay, chi cục đang trong thời gian tổ chức lại bộ máy, theo đó, chi cục có 3 phòng chuyên môn, 3 Trạm Kiếm dịch thực vật nội địa, giải thể 11 trạm trồng trọt và BVTV; Chuyển chức năng, nhiệm vụ của các Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật về UBND cấp xã thực hiện] trong công tác triển khai sản xuất, điều tra, phát hiện, phòng trừ sâu bệnh.
- Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền sâu rộng bằng nhiều hình thức (phương tiện thông tin đại chúng, nhóm zalo, facebook, loa phát thanh khu dân cư); thực hiện tuyên truyền thường xuyên, hàng ngày vào khung giờ thích hợp để nhân dân tiếp nhận được thông tin; khuyến cáo nhân dân không mua vật tư, thuốc BVTV trên mạng xã hội.
2. Về kỹ thuật chăm sóc
2.1. Đối với cây lúa:
- Về nước tưới: Đối với diện tích lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh, duy trì lượng nước vừa phải trên ruộng (2-3cm) để cây lúa đẻ nhánh thuận lợi; các diện tích lúa đã đẻ đủ số nhánh, lúa kín hàng và chuyển sang giai đoạn đứng cái chỉ cần duy trì ruộng đủ ẩm. Khi lúa chuyển sang giai đoạn phân hóa đòng, đảm bảo ruộng lúa luôn có nước tới khi chín sáp, nhất là giai đoạn lúa trỗ bông - phơi màu.
- Về dinh dưỡng: Bón phân thúc đẻ nhánh sớm ngay sau khi lúa bén rễ hồi xanh, nhất là các diện tích cấy cuối tháng 2, đầu tháng 3, sau bón phân kết hợp tỉa dặm, làm cỏ sục bùn; bón phân thúc đòng đủ lượng, cân đối dinh dưỡng NPK, có thể bón bổ sung các nguyên tố trung, vi lượng khi nuôi đòng để tăng chất lượng lúa, gạo.
- Về sâu bệnh: Hiện tại chuột đang gây hại mạnh hơn TBNN, thực hiện đánh chuột tập trung theo vùng, cánh đồng sản xuất; đợt 1 khi lúa trong giai đoạn đẻ nhánh rộ, đợt 2 khi lúa ở giai đoạn đứng cái - làm đòng. Phòng trừ kịp thời, triệt để các ổ, ruộng nhiễm đạo ôn lá; đối với các ruộng đã nhiễm đạo ôn lá, phải phun phòng trừ đạo ôn cổ bông khi lúa trỗ thấp tho, nhất là các diện tích lúa trỗ sớm vào đầu tháng 4 (có thể mất trắng nếu không phòng trừ).
2.2. Đối với cây ngô:
Tiếp tục đôn đốc bà con gieo trồng nốt diện tích trong điều kiện thời tiết đang thuận lợi. Đối với diện tích mới trồng, tiến hành tỉa dặm để đảm bảo mật độ khi cây 3-4 lá. Bón phân thúc lần 1 khi cây ngô có từ 3-5 lá, kết hợp với làm cỏ và vun gốc; bón phân lần 2 khi cây ngô có 7-9 lá kết hợp với làm cỏ và lấp phân. Hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc trừ cỏ, nhất là trên đất dốc gần nguồn nước. Đối với giống ngô thường cần chú ý phòng trừ sâu keo mùa thu.
2.3. Đối với cây rau:
Tiếp tục đa dạng chủng loại giống rau để đáp ứng nhu cầu của thị trường; áp dụng các quy trình kỹ thuật an toàn, đảm bảo truy xuất nguồn gốc; mở rộng diện tích áp dụng kỹ thuật quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp để giảm lượng phân bón, thuốc BVTV hóa học đối với sản xuất rau. Tuân thủ tuyệt đối thời gian cách ly khi sử dụng phân bón hóa học và thuốc BVTV.
2.4. Đối với cây ăn quả có múi:
- Giai đoạn ra hoa - đậu quả là thời điểm cây mẫn cảm với điều kiện ngoại cảnh và sâu bệnh cần chăm sóc cẩn thận: Duy trì độ ẩm đất ổn định cho đến cuối tháng 4, đầu tháng 5, nếu trời không mưa thì tưới 3-4 ngày/lần; bổ sung dinh dưỡng qua lá, chất điều hòa sinh trưởng trước và ngay sau tàn hoa để tăng khả năng đậu quả. Tiến hành thụ phấn bổ sung đối với bưởi, thực hiện liên tục trong giai đoạn nở hoa, thụ cho những hoa khỏe, mới nở (cánh màu trắng, nhị vàng tươi). Tỉa bớt những chùm hoa yếu, cành yếu nhiều hoa dị hình, chồi non mọc trong thân. Phòng trừ sâu bệnh trước và ngay sau khi tàn hoa (khoảng 80% số hoa rụng cánh), thời tiết năm nay ấm, đặc biệt lưu ý bọ trĩ, rầy, sâu vẽ bùa.
- Giai đoạn phát triển quả non: Sau tàn hoa 2-3 tuần trở đi cần phòng trừ bọ xít và nhện; thời điểm mưa, nồm ẩm chú ý bệnh thán thư, đầu mùa mưa bệnh loét, sẹo, sâu đục cành. Đối với bưởi việc tỉa thưa quả được tiến hành khi quả đã nhìn rõ và tỉa định quả trên cây trong tháng 5. Tiến hành bón phân nuôi quả lần 1 sau khi tàn hoa khoảng 2 tuần, lần 2 trong tháng 4, sau lần 1 khoảng 2-3 tuần.
2.5. Đối với cây chè:
Hướng dẫn nông dân trồng chè áp dụng kỹ thuật quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM), canh tác, bón phân đúng cách trên đất dốc. Đối với lứa hái chè xuân cần chú ý đến sửa tán hơn là năng suất để tạo lực cho cây sinh trưởng và đạt năng suất cao đối với các lứa tiếp theo. Theo dõi thời tiết để thực hiện bón phân khi thời tiết có mưa, đất đủ ẩm. Phát hiện sớm và phòng trừ kịp thời các đối tượng sâu bệnh, lưu ý bệnh phồng lá chè, bọ xít muỗi, rầy xanh,... đồng thời tuân thủ nghiêm việc sử dụng thuốc BVTV (hoạt chất cấm sử dụng, mức dư lượng, thời gian cách ly).
2.6. Đối với cây mía:
Đẩy nhanh tiến độ trồng mới diện tích mía vụ Xuân theo kế hoạch. Mở rộng diện tích trồng mía sử dụng giống nuôi cấy mô hoặc sử dụng hom giống được nhân từ vườn nuôi cấy mô (Không sử dụng giống mía từ những ruộng mía bị bệnh thối nõn, ruộng mía sinh trưởng kém, ruộng bị rệp hại nặng để trồng mới). Duy trì vùng trồng mía tím tập trung tại các xã Cao Phong, Mường Thàng, Thung Nai, Mường Động, Tân Lạc, Mường Bi, Mường Hoa, Đại Đồng, Lạc Lương, Lạc Sơn, Thượng Cốc, Yên Thủy để đảm bảo khả năng tiêu thụ ổn định. Phòng trừ kịp thời ngay từ giai đoạn trồng mới - đẻ nhánh đối với bọ hung, rệp hại rễ, sâu đục thân, rệp xơ bông trắng, bệnh thối nõn, thối đỏ.
2.7. Đối với cây lâm nghiệp:
Tuyên truyền, phổ biến các chủ rừng thực hiện điều tra để phát hiện và xử lý kịp thời các ổ châu chấu hại tre, mai, luồng.
3. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các đơn vị liên quan:
- Trung tâm Khuyến nông: Chủ động phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, hướng dẫn các biện pháp chăm sóc, thâm canh lúa, cây trồng màu vụ xuân, cây ăn quả, cây chè sát với tình hình sinh trưởng và cụ thể theo từng nhóm giống cây trồng.
- Chi cục Trồng trọt và BVTV: Theo dõi sát diễn biến của thời tiết, thường xuyên phối hợp với các địa phương kiểm tra đồng ruộng, phát hiện sớm các đối tượng dịch hại để chủ động tham mưu giải pháp chỉ đạo phòng trừ ngay từ khi mới phát sinh, bảo vệ an toàn cho sản xuất.
- Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, các Công ty TNHH MTV Thủy lợi Liễn Sơn, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Lập Thạch, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Tam Đảo, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Phúc Yên, Công ty TNHH nhà nước MTV Khai thác công trình thủy lợi Phú Thọ, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Hoà Bình: Tập trung nguồn lực để thực hiện cấp nước tưới dưỡng cho cây trồng vụ xuân; khai thác hiệu quả các nguồn nước, đồng thời có phương án tiêu úng kịp thời vào cuối vụ lúa xuân.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các xã, phường quan tâm, triển khai thực hiện./.