Vụ lúa Đông Xuân 2025-2026 toàn tỉnh gieo cấy được 80 nghìn ha lúa, dự kiến có khoảng 10 nghìn ha lúa sẽ trỗ trước 10/4 và khoảng 15 nghìn ha lúa trỗ sau 30/4. Hiện tại, trên đồng ruộng một số đối tượng sâu bệnh đang gia tăng và có nguy cơ gây hại mạnh trên các trà lúa nếu không được phòng trừ kịp thời, nhất là đối với bệnh đạo ôn, bệnh bạc lá, bệnh khô vằn, chuột.

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia, các tỉnh Bắc Bộ nhiệt độ tháng 4 cao hơn từ 0,5-1°C, lượng mưa xấp xỉ TBNN, riêng tháng 6 lượng mưa ở các tỉnh phía Bắc cao hơn 5-10%; nắng nóng gia tăng từ tháng 4, mở rộng ở Bắc Bộ từ cuối tháng 5; dông, lốc, sét, mưa đá dễ xảy ra trong thời kỳ chuyển mùa (tháng 4-5/2026) và có xu hướng gia tăng trong mùa mưa. Trên địa bàn tỉnh những ngày vừa qua đã xảy ra những đợt mưa dông, và mưa đá ở một vài nơi (ngày 22/3 và 29/3) gây thiệt hại cho sản xuất ở một số xã.

Trước diễn biến khó lường của thời tiết, để chủ động phòng ngừa thiệt hại gây ra, đảm bảo an toàn sản xuất lúa vụ Đông Xuân của tỉnh; đồng thời thực hiện Văn bản số 1067/TTTV-TTBVTV ngày 26/3/2026 của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật về việc chỉ đạo sản xuất vụ Đông Xuân 2025-2026 các tỉnh/thành phố phía Bắc; Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã tập trung thực hiện một số nội dung sau:

1. Chỉ đạo các phòng, đơn vị chuyên môn phối hợp với chi cục Trồng trọt và BVTV trong công tác điều tra phát hiện các đối tượng sâu bệnh, phân loại đồng ruộng theo các trà sinh trưởng để có các biện pháp kỹ thuật chăm sóc phù hợp. Chỉ đạo các ông/bà trưởng khu dân cư, thôn, bản, hợp tác xã trên địa bàn thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, đôn đốc nhân dân thực hiện các biện pháp kỹ thuật theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

2. Tăng cường tuyên truyền các biện pháp kỹ thuật trên hệ thống phát thanh xã, khu dân cư và nhóm mạng xã hội. Tăng cường công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật kinh doanh, buôn bán phân bón, thuốc BVTV, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nhất là bán thuốc không có trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam, thuốc cấm sử dụng, thuốc hết hạn sử dụng và lợi dụng cao điểm sâu bệnh để nâng giá thuốc BVTV.

3. Đảm bảo đủ nước cho cây lúa trong giai đoạn làm đòng, trỗ bông, vào chắc; nhất là với các ruộng lúa đang trỗ bông - phơi màu nhằm hạn chế ảnh hưởng của thời tiết nắng nóng. Đối với ruộng đã kín hàng, đẻ đủ số lượng nhánh cơ bản thì không cần lấy nước vào ruộng; đối với những diện tích đủ điều kiện có thể tiến hành rút nước lộ ruộng vào giai đoạn cuối đẻ nhánh nhằm hạn chế đẻ nhánh vô hiệu, giúp bộ rễ ăn sâu, hút dinh dưỡng tốt, tăng khả năng chống đổ và giảm phát thải khí nhà kính.

4. Bón phân cân đối, đảm bảo bón đủ lượng phân kali, đặc biệt là bón đón thúc đòng, tránh bón thừa phân đạm giúp cây lúa sinh trưởng phát triển tốt, chống chịu với điều kiện thời tiết bất thuận và các đối tượng SVGH.

5. Theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, tình hình sinh trưởng, sâu bệnh để phòng chống kịp thời các đối tượng SVGH, bảo vệ an toàn cho sản xuất, trong đó lưu ý:

- Đối với bệnh đạo ôn lá: Theo dõi diễn biến của bệnh, đặc biệt trên giống nhiễm (TBR225, BC15, nếp, Xi23, X21, nếp, J02, QR15, Thái Xuyên,…), ruộng xanh tốt, cấy dày, bón thừa đạm để hướng dẫn phòng trừ kịp thời khi bệnh mới phát sinh. Trên những ruộng lúa đã xuất hiện bệnh đạo ôn, dừng bón phân đạm, không phun các chất kích thích sinh trưởng, phân bón qua lá. Những ruộng đã nhiễm đạo ôn lá mà trỗ trong tháng 4 thì cần phun phòng trừ đạo ôn cổ bông khi ruộng lúa bắt đầu trỗ và sau khi trỗ thoát.

- Đối với bệnh bạc lá: Thăm đồng thường xuyên để phun phòng trừ ngay khi ruộng chớm bị bệnh; Tiến hành kiểm tra đồng ruộng sau khi những cơn mưa dông, nhất là trên các ruộng trũng hẩu, lúa xanh tốt, bón thừa đạm, giống có bản lá to,...; giai đoạn lúa làm đòng - trỗ bông dễ mẫn cảm, bệnh thường phát sinh gây hại nặng nên cần chú ý theo dõi, tổ chức phòng chống kịp thời.

- Đối với rầy các loại: Theo dõi diễn biến phát sinh của rầy trên các trà lúa, nhất là giai đoạn từ trỗ - chín; tổ chức phòng chống kịp thời những diện tích có mật độ cao ngay từ khi rầy tuổi 1-2.

- Đối với sâu cuốn lá nhỏ: Do thời tiết vụ Đông xuân ấm, sâu cuốn lá nhỏ xuất hiện nhiều cao điểm, gối lứa, gây hại kéo dài và không tập trung. Cần lưu ý đối với diện tích lúa trỗ sau 30/4.

- Ngoài ra: Cần xử lý phòng trừ kịp thời các đối tượng SVGH khác xung quanh thời điểm lúa trỗ như: Sâu đục thân 2 chấm, bọ xít, bệnh khô vằn,…

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các đơn vị liên quan:

1. Chi cục Trồng trọt và BVTV:

- Theo dõi sát diễn biến của thời tiết, phối hợp, hỗ trợ các địa phương kiểm tra đồng ruộng, phát hiện sớm các đối tượng SVGH để chủ động phòng trừ ngay từ khi mới phát sinh, bảo vệ an toàn cho sản xuất;

- Phối hợp với cơ quan chức năng tăng cường công tác kiểm tra vật tư nông nghiệp, nhất là phân bón và thuốc BVTV; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định.

2. Trung tâm Khuyến nông: Phối hợp với Báo và Đài phát thanh truyền hình tỉnh và chủ động xây dựng các chuyên mục, tin bài, phóng sự để tuyên truyền các biện pháp chăm sóc cây lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 sát với tình hình sinh trưởng, phát triển của các trà lúa theo khu vực.

3. Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, các công ty khai thác công trình thủy lợi: Tập trung nguồn lực để thực hiện cấp nước tưới dưỡng cho cây trồng vụ Xuân; khai thác hiệu quả các nguồn nước, đồng thời có phương án tiêu úng kịp thời vào cuối vụ lúa xuân.